Formula 1 için yarış sonucunu değiştirebilecek dört kural önerisi
Formula 1 yarışlarında bazı prosedürler, pistteki mücadeleyi doğrudan etkileyerek damalı bayrağa giden yolu tartışmalı hâle getirebiliyor. Yeni Madring pistindeki ilk yarış da bu sorunları yeniden gün yüzüne çıkardı.
Bunların başında sanal güvenlik aracı uygulaması geliyor. Elbette pistte duran her araç için gerçek güvenlik aracının devreye girmesinden daha iyi bir çözüm. Ancak sarı ve çift sarı bayrak kurallarına sürücüler eksiksiz uysa, ihlallere de tutarlı cezalar verilse sanal güvenlik aracına bu kadar sık ihtiyaç duyulmayabilir.
Ne var ki mevcut sistem bizi farklı bir noktaya getirdi ve bu uygulama yarış heyecanını zaman zaman zedeliyor. Madring’de Lando Norris’in yaşadığı durum bunun en net örneğiydi. Yarışı kontrol eden Norris, yalnızca pist üzerindeki konumu nedeniyle Kimi Antonelli karşısında avantajını kaybetti.
Antonelli de damalı bayrağın ardından bu tabloyu kabul etti: “Kazanmak güzel ama bugün Lando’nun galibiyeti hak ettiğini düşündüğüm için zafer o kadar iyi hissettirmiyor.”
Norris, kendi ifadesiyle kariyerinin en iyi Formula 1 turu olabilecek bir sıralama turu atmıştı. Orta hamur lastiklerle ilk sıradan başladı, farkı açtı ve 14. turun sonunda, pit girişini geçtiği anda Lance Stroll pist dışına çıktı. Yarış yönetimi bunun üzerine sanal güvenlik aracını devreye soktu.
Norris’in rakipleri düşük zaman kaybıyla pite girebilirken sanal güvenlik aracı, Norris’in bir sonraki turda aynı avantajdan yararlanmasına fırsat kalmadan sona erdi. Böylece yarışın doğal dengesi, sürücünün kontrolü dışındaki zamanlamayla değişti.
Bu sorunu çözmek için yönetmelik değişikliğine bile ihtiyaç duyulmayacak basit bir öneri var: Sanal güvenlik aracı süresince tüm sürücüler en az bir kez start-finiş çizgisini geçmeli.
Bu uygulama, her sürücüye zaman kaybı azaltılmış bir pit stop yapma fırsatı tanır. Böylece bir büyük ödünün sonucu, iyi ya da kötü şansın etkisinden biraz daha arındırılabilir. Güvenlik aracı döneminde de benzer bir sistem zaten uygulanıyor; güvenlik aracı pit girişinde içeri girse bile sürücüler start-finiş çizgisine kadar birbirlerini geçemiyor.
Norris, yarışın ilerleyen bölümünde başka nedenlerle yine kazanamayabilirdi. Ancak herhangi bir hatası yokken zafer ihtimalinin elinden alınması, yarış sonucuna doğrudan müdahale anlamına geliyor. Üstelik şampiyonanın son bölümünde puan farklarının çok yakın olduğu bir tabloda, bu uygulamanın kasıtlı biçimde sonuç üzerinde kullanılabileceği sorusu da kaçınılmaz hâle geliyor.
Bu önerinin yarış turu sayısını azaltabileceği savunulabilir. Fakat Madring’deki olay açısından bakıldığında sanal güvenlik aracı dönemi yalnızca yaklaşık 20 saniye daha uzun sürecekti. Bu nedenle ortaya çıkacak ek sürenin yarışın akışını ciddi biçimde bozacağı düşünülmüyor.
Kırmızı bayrak prosedüründe adalet arayışı
Bir diğer tartışmalı başlık ise sıralama turlarında gösterilen kırmızı bayraklar. Kırmızı bayrağa neden olan sürücü, hasar gören aracı dışında çoğu zaman ciddi bir bedel ödemiyor. Buna karşılık hızlı turunda olan diğer sürücüler, turlarını bırakmak zorunda kaldıkları için bir lastik setini boşa harcayabiliyor.
Bu noktada kırmızı bayrağın start-finiş çizgisinden olay yerine kadar olan bölüm için geçerli olması düşünülebilir. Olay noktasını geride bırakmış ve hızlı turuna devam eden sürücüler, turlarını tamamlayabilir. Sağlık aracına ihtiyaç duyulması hâlinde ise araç, pit yolunun sonunda piste çıkarak kırmızı bayrak bölgesinin ilerisine ulaşabilir.
Elbette start-finiş çizgisi ile olay noktası arasında bulunan bazı sürücüler yine lastik seti kaybedebilir. Ancak hiçbir sistemi herkes için her zaman kusursuz hâle getirmek mümkün değil. Önerilen düzenleme, en azından bazı sürücülerin bazı durumlarda gereksiz biçimde mağdur edilmesini önleyebilir.
Kırmızı bayrağa neden olan sürücüye uygulanacak yaptırım konusunda da daha dengeli bir çözüm mümkün. Formula 2’de kırmızı bayrağa sebep olan sürücünün tüm sıralama turları siliniyor. Bu, oldukça ağır bir ceza olarak değerlendirilebilir. Bunun yerine yalnızca o sürücünün sıralama seansındaki en hızlı turunun silinmesi daha adil bir yaptırım olabilir.
Bu ceza, bir sonraki sıralama bölümüne geçip geçememeyi hatta olay son seansta yaşanmışsa yarıştaki gerçek grid pozisyonunu bile etkileyebilir. Dolayısıyla caydırıcılığını korurken, tüm seansı yok eden ölçüsüz bir yaptırıma da dönüşmez.
Yarış sırasında kırmızı bayrak gösterildiğinde lastik hamurunun değiştirilmesine izin verilmemesi de tartışmaya değer bir başka düzenleme. Lastiklerin hasar görmesi veya pistteki parçalar nedeniyle delinme riskinin azaltılması için lastik değiştirmek anlaşılabilir. Ancak bunun tüm sürücüler için aynı şekilde uygulanması, kırmızı bayrak öncesinde pite girenlerle henüz girmemiş olanlar arasındaki sonuç etkisini azaltır.
