Eteri Liparteliani: Dünya Şampiyonluğundan zirvenin liderliğine
Eteri Liparteliani, 27 yaşına dünyanın 57 kilogram altı kategorisindeki bir numarası olarak giriyor. Ancak Gürcü judocunun doğum gününden çok daha büyük bir hikâyesi var: Bir yıl önce büyükler düzeyinde ilk büyük şampiyonluğunun peşinde koşan Liparteliani, bugün dünya ve Avrupa şampiyonu olarak herkesin yenmek istediği isim konumunda.
2025’te Budapeşte’de dünya şampiyonluğuna, 2026’da ise Tiflis’te Avrupa şampiyonluğuna ulaşan Liparteliani, uzun süre madalya mücadelesi veren bir judocudan kategorisinin referans ismine dönüştü. Şimdi gözler, Bakü’de düzenlenecek Dünya Şampiyonası’nda onun bu konumu ne kadar güçlü biçimde savunacağını görecek.
Yükselişi adım adım geldi
Liparteliani’nin zirveye çıkışı bir gecede gerçekleşmedi. 2019’da Marakeş’te gençler dünya şampiyonu olan Gürcü sporcu, büyükler kategorisinde de istikrarlı biçimde ilerledi. 2022 Dünya Şampiyonası’nı Taşkent’te yedinci sırada tamamladı ve aynı yıl Sofya’da Avrupa üçüncülüğü elde etti.
2023’te Taşkent ve Bakü’de düzenlenen Büyük Slam organizasyonlarında gümüş madalya kazanan Liparteliani, bir sonraki olimpiyat döngüsünde sonuçlarını uzun süredir yaklaştığı seviyeye taşıdı. 2024’te Tiflis Büyük Slam’i kazandı, Zagreb’de Avrupa üçüncüsü oldu ve Paris’e gerçek bir olimpiyat madalyası adayı olarak gitti.
Paris’te madalya yerine beşincilik geldi. Yine de bu sonuç, onun gelişiminde önemli bir dönüm noktasıydı. Liparteliani, Olimpiyat Oyunları’nda son madalya etabına kalarak dünyanın en iyi 57 kilogram altı judocuları arasında yer aldığını gösterdi. Bu hayal kırıklığının kariyerini tanımlamasına izin vermeyen sporcu, daha güçlü döndü.
2025’te Tiflis Büyük Slam şampiyonluğunu koruyan Liparteliani, Podgorica’da Avrupa Şampiyonası finaline çıktı ve ardından kariyerinin en büyük performansını Budapeşte’deki Dünya Şampiyonası’nda sergiledi. Dünya şampiyonluğu, onun kategorideki konumunu tamamen değiştirdi. Artık yerleşik yıldızların peşinden giden değil, diğerlerinin geçmeye çalıştığı isimdi.
Gürcü kadın judosunun yeni yüzü
Liparteliani’nin başarısı, tarihsel olarak erkek takımıyla daha fazla öne çıkan Gürcistan kadın judosu için de özel bir anlam taşıyor. Gürcistan, erkeklerde olimpiyat ve dünya şampiyonları yetiştiren bir ülke olarak bilinirken Liparteliani, kadınlar kategorisinde ülkesinin en büyük hedeflerini taşıyabilecek bir şampiyon ortaya koydu.
2026 sezonu, onun konumunu yalnızca korumadığını, daha da güçlendirdiğini gösterdi. Lozan Büyük Slam zaferinin ardından Tiflis’te Avrupa altın madalyasına uzanan Liparteliani, kendi seyircisi önünde kazandığı büyük şampiyonlukla koleksiyonuna önemli bir başarı daha ekledi.
Bakü’deki mücadele ise Budapeşte’den farklı olacak. Dünya şampiyonu olmak zirveye ulaşmayı gerektiriyordu; şampiyon olarak geri dönmek ise artık tüm rakiplerin onun neler yapabileceğini bilmesi anlamına geliyor.
Lentekhi’den dünya zirvesine
Liparteliani’nin hikâyesi, büyük uluslararası arenalardan uzakta, Lentekhi’de başladı. Sekiz yaşında, enerjisini yönlendirecek bir alan aradığı için judoya başladı. Oyuncak bebeklerle oynamak yerine erkek çocuklarla vakit geçirmeyi tercih ettiğini anlatan Liparteliani, annesinin başlangıçta judoya mesafeli yaklaştığını, babasının ise bu sporun karakterine uygun olduğunu fark ettiğini söylemişti.
Asıl kırılma 10 yaşında yaşandı. Evine yakın bölgede ciddi biçimde antrenman yapabilmesi için yeterli imkân bulunmayınca Rustavi’de yaşayan amcasının yanına taşındı ve yakındaki Tiflis’te çalışmaya başladı. Lentekhi yaklaşık 400 kilometre uzaktaydı. Bu nedenle ailesinden çok küçük yaşta ayrıldı ve hafta sonlarını düzenli olarak evinde geçirme imkânından vazgeçti. Başlangıçta zor olan bu düzen, judo onun takip etmek istediği yola dönüştükçe normalleşti.
Büyükler düzeyindeki uluslararası ilk maçına 2017’de Prag’daki Avrupa Açık’ta çıkan Liparteliani, iki yıl sonra gençler dünya şampiyonu oldu. Büyükler kategorisindeki başarıya geçiş ise sabır istedi. Avrupa üçüncülüğünden Büyük Slam finallerine, dünya şampiyonasındaki yedincilikten olimpiyat beşinciliğine ve sonunda dünya şampiyonluğuna uzanan çizgi, onun kariyerindeki istikrarlı gelişimi ortaya koyuyor.
Teknik repertuvarı da bu gelişimle birlikte genişledi. Liparteliani, ön uchi-mata ve ura-nage tekniklerini en sevdiği uygulamalar arasında gösteriyor. Bu iki teknik, hem saldırıyı başlatabilen hem de rakibinin hareketini kendi lehine çevirebilen bir judocunun profilini yansıtıyor. Patlayıcı ve teknik açıdan zengin sporcuların yer aldığı 57 kilogram altı kategorisinde bu uyum kabiliyeti giderek daha önemli hâle geldi.
Bakü öncesi dikkat çeken rekabetler
Liparteliani’nin ikili rekabetleri, zirveye giden yolun ne kadar zorlu olduğunu da gösteriyor. Sırbistanlı Marica Perisic karşısında 8-1’lik üstünlüğü bulunan Gürcü judocu, Acelya Toprak’a karşı 5-1, Timna Nelson-Levy’ye karşı 5-4 ve Seija Ballhaus’a karşı 4-3 önde.
Fransız olimpiyat madalyalısı Sarah-Léonie Cysique ise onun için bambaşka bir rakip. İki sporcu arasındaki 11 karşılaşmada Cysique 9-2’lik üstünlüğe sahip. Bu tablo, dünya bir numarası olmanın her rakibin çözüldüğü anlamına gelmediğini hatırlatıyor. Söz konusu rekabetler, Bakü’de yeniden belirleyici olabilir.
Liparteliani’nin yükselişine unutulmaz bir kişisel an da eşlik etti. 2024’te ilk Tiflis Büyük Slam zaferini kazandıktan sonra partneri ve Gürcü judocu Temur Nozadze’den evlilik teklifi aldı. Böylece önemli bir sportif başarı, hayatının en özel günlerinden biriyle birleşti. Tiflis ise sonraki sonuçlarıyla da kariyerinde özel bir yer edinmeye devam etti.
Liparteliani bir dönem hedefini, çok sayıda başarı kazanmış bir sporcu olmak şeklinde tanımlıyordu. 27 yaşında bu hedef artık uzak bir hayal değil. Gençler dünya şampiyonluğu, büyükler dünya şampiyonluğu ve Avrupa şampiyonluğunun yanı sıra Tiflis ve Lozan’da Büyük Slam zaferleri elde etti; bir Olimpiyat Oyunları’nı da beşinci sırada tamamladı.
Bakü, onun ne kadar ilerlediğini ölçmek için yeni ve güçlü bir sınav olacak. Liparteliani artık yerleşik düzeni değiştirmeye çalışan yetenekli Gürcü judocu değil; dünya bir numarası ve son şampiyon olarak tatamiye çıkacak. Zirveye ulaşabildiğini Budapeşte’de kanıtladı. Şimdi asıl soru, o zirvede ne kadar sağlam kalacağı.
